“მე არავითარი მკაცრი პოლიტიკის გატარებას არ ვაპირებ, ვაპირებ მხოლოდ მკაცრად მოთხოვნას!” – ინტერვიუ თეა წულუკიანთან

16

ქართული კულტურა და სფეროს წარმომადგენლები სიახლის მოლოდინში არიან. კულტურის სამინისტროში უკვე დაიწყო დიდი რეორგანიზაცია. როგორც კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის მინისტრი თეა წულუკიანი “აიპრესისთვის” მიცემულ ექსკლუზიურ ინტერვიუში აცხადებს, ის არ აპირებს მკაცრი პოლიტიკის გატარებას, ის უბრალოდ მკაცრად მოითხოვს იმას, რომ სამინისტროს წარმომადგენლები ჩადგნენ შემოქმედი ადამიანების სამსახურში.

“ვფიქრობ  არ დამჭირდება არავის გათავისუფლება. ვინც თვლის, რომ თავი უნდა გაითავისუფლოს, თავად მიდის სამსახურიდან იმიტომ, რომ ჩვენი პრიორიტეტები არ ემთხვევა” – აცხადებს თეა წულუკიანი.

ქალბატონო თეა, შორიდან ასე ჩანს, რომ კულტურის სამინისტროში ყველაზე ნაკლები პრობლემებია და ყველაზე მარტივია მისი მართვა. რას ელოდებოდით და რა დაგხვდათ სინამდვილეში? ფაქტი ერთია, ადამიანები, რომლებიც ამ სფეროს წარმოადგენენ, წლებია უკვე, უკმაყოფილებას გამოთქვამენ იმ პოლიტიკის გამო, რომელსაც სამინისტრო ატარებდა.

 

2018 წელს „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებამ მივიღეთ გადაწყვეტილება და მეც ვიყავი ამ გადაწყვეტილების მონაწილე, როგორც ერთი მინისტრი, რომ გაერთიანებულიყო რამდენიმე კომპეტენცია ერთ სამინისტროში და კულტურისა და სპორტის საკითხები ემართა განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს. რომ ვიხსენებ, ამ იდეის უკან იდგა გარკვეული მიზანი, რომ  უფრო მეტი კულტურა შესულიყო სკოლებში და რეალურად ჩვენ ახალგაზრდა თაობისთვის საფუძველშივე მიგვეცა წვდომა უფრო მეტ კულტურაზე, კულტურულ პროექტებზე და ხელოვანი ხალხისთვის მიგვეცა შემოქმედებით პროცესში უფრო მეტი ხელშეწყობა. დღესაც რომ ვუსვამ ჩემს თავს ამ შეკითხვას კრიტიკულად, ვთვლი, რომ ეს იდეა იყო ძალიან კარგი და ვერაფერს რომ  დაუწუნებ ისეთიც, მაგრამ გადიოდა დრო და ჩვენ ვნახეთ, რომ  დიდ სისტემაში ეს თემები ჩაიკარგა.

სწორედ ამას უნდა უკავშირდებოდეს, ის მართლაც დიდი უკმაყოფილება, რომელიც თქვენ ახსენეთ, არა მხოლოდ ერთი რომელიმე მიმართულებით მოღვაწე ხელოვანებისგან, არამედ ყველას მხრიდან, რომლებიც თვლიდნენ, რომ ეს იყო გამოსასწორებელი და კარგია, რომ ეს ახლა დაუბრუნდა თავის პირვანდელ მდგომარეობას.

როდესაც ჩვენ ჩავიბარეთ ეს სამინისტრო, ვნახეთ, რომ რეალურად ბევრი რამ არის თავიდან საკეთებელი და იყო გულდასაწყვეტი წყვეტა ბევრი მიმართულებით. იმიტომ რომ ძნელია, როდესაც უნდა მართო ასეულობით სკოლა, ათეულ ათასობით მასწავლებელი, მეცნიერება, უმაღლესი სასწავლებლები, პროფესიული განათლება, და ა.შ… მიწვდე ასევე კულტურას, სპორტს და ახალგაზრდობას თანაბრად.

და რა არის დღეს ის მთავარი გამოწვევა, რაც წლების წინ უნდა გაკეთებულიყო?

თუ ვინმე მკითხავს, დღეს რა არის მთავარი გამოწვევა, მთავარი გამოწვევა არის ის, რომ  არ არსებობს ეფექტური სისტემა. ვგულისხმობ, სამინისტროს აპარატს, თვითონ სტრუქტურებს, რომლებიც უნდა იყვნენ მხატვრის, მსახიობის, რეჟისორის ხელში ინსტრუმენტები. ამისთვის არის კულტურის სამინისტრო, რომ ჩვენ ვიყოთ მათი დამხმარე,  ხელშემწყობი და არა ასე ვთქვათ, უფროსი. იმიტომ, რომ ეს აბსოლუტურად სხვა სამყაროა.

 როგორც ვხვდები, თქვენ აპირებთ დიდი რეორგანიზაციის ჩატარებას სამინისტროში…

რეორგანიზაცია ამჟამად უკვე მიმდინარეობს და ის დასრულდება პირველ ივლისს. რეორგანიაზაციაში ვგულისხმობ  პირველ რიგში სტრუქტურის ახლებურად ჩამოყალიბებას. რამდენიმე დღის წინ, საქართველოს მთავრობის წინაშე  წარვადგინეთ განახლებული სტრუქტურა, დებულება, რომელიც დამტკიცდა და აქ გვაქვს არაერთი სიახლე, მაგალითად ის, რომ კულტურის დეპარტამენტის ბაზაზე, რომელიც  გაუქმდა, შეიქმნა ორი ახალი დეპარტამენტი. ერთი არის კულტურაზე ხელმისაწვდომობის დეპატამენტი, რაც გულისხმობს იმას, რომ კულტურული პროექტები არ იყოს  თავმოყრილი მხოლოდ დიდ ან საშუალო ქალაქებში, არამედ თანაბრად გადანაწილდეს საქართველოს მასშტაბით. ამაზე უნდა იმუშაოს მოცემულმა დეპარტამენტმა. უფრო რეგიონული პროექტი შესთავაზოს ჩვენს საზოგადოებას.

მეორე დეპარტამენტი არის შემოქმედებითი პოცესის ხელშეწყობის დეპარტამენტი, რაც პირდაპირ პასუხობს სამინისტროს მთავარ დანიშნულებას, რომ ჩვენ ხელი შევუწყოთ იმათაც, ვინც არ არიან ჩვენს სისტემაში დასაქმებულები.

იმ მცირე ბიუჯეტით, რაც თქვენს სამინისტროს აქვს, როგორ აპირებთ ამ ყველაფრის გაკეთებას? ბიუჯეტი იმდენად მცირეა, წარმოუდგენელია ეყოს მასშტაბურ ცვლილებებს.

ბიუჯეტი მცირეა, მაგრამ მიუხედავად ამისა,  ახალი დებულებით  ჩვენ ერთი დეპარტამენტის ადგილას გავაჩინეთ ეს ორი დეპარტამენტი. ასევე , შევქმენით სრულიად ახალი დეპარტამენტი, რომელიც პირდაპირ კავშირშია ძეგლთა დაცვასთან და ამ დეპარტამენტს ჰქვია _ კულტურული მემკვიდრეობისა და კულტურულ ფასეულობათა დაცვის გენერალური ინსპექცია, რომელიც ზედამხედველობას გაუწევს ძეგლთა დაცვის ეროვნულ სააგენტოს, რომ თავიდან ავიცილოთ მომავალში ისეთი ტიპის მასშტაბური უბედურებები, როგორიც ხდება გელათის სამონასტრო კომპლექსში.

ეს ახალი სტრუქტურები ჩვენ შევქმენით ისე, რომ არ მოგვითხოვია ბიუჯეტიდან დამატებითი სახსრები. შევამცირეთ საშტატო ერთეულები, გვქონდა 169 საშტატო ერთეული და გავხადეთ 136. გამოთავისუფლებული თანხებიდან გავზარდეთ ხელფასები.

მთავრობის კულუარებში ჩახედულმა ადამიანებმა იციან, რომ კულტურის სამინისტროში, ტრადიციულად, ყოველთვის იყო ყველაზე დაბალი ხელფასები და კულტურის სამინისტროში არ იყო პრესტიჟული მუშაობა საჯარო მოხელეებისთვის. მე მაქვს ის ამბიცია, რომ კულტურის სამინისტროში იყოს სხვა სამინისტროების თანასწორი ხელფასები. მე მაინც ვფიქრობ, რომ მიუხედავად ბიუჯეტის სიმცირისა, რომელიც უნდა  გავზარდოთ მომავალ წლებში, დღევანდელი ჩვენი გამოწვევა მაინც არის ამ თანხების სწორად განკარგვა.

თქვენს მოსვლას ბევრი სიხარულით შეხვდა და უფრო მეტი – შიშით. ფიქრობენ, რომ ძალიან  მკაცრ პოლიტიკას გაატარებთ ძალიან ბევრი მოხელის მიმართ, რომლებიც სამინისტროსა და მის  სიპებში მუშაობენ.

ვფიქრობ  არ დამჭირდება არავის გათავისუფლება. ვინც თვლის, რომ თავი უნდა გაითავისუფლოს, თავად მიდის სამსახურიდან იმიტომ, რომ ჩვენი პრიორიტეტები არ ემთხვევა და ძალიან ძნელია იმუშაო იქ და ისეთ გუნდთან, რომელთანაც აცდენა გაქვს პრიორიტეტებში. ამიტომ ჩვენ უკვე  ვნახეთ, რომ ძეგლთა დაცვის ეროვნული სააგენტოს ხელმძღვანელმა დატოვა თანამდებობა თავისი ნებით, ვინაიდან მან დაინახა, რომ ხედვებში გვაქვს სერიოზული აცდენა.

ასევე, სანამ დავინიშნებოდი, კულტურის მიმართულებით მინისტრის მოადგილემაც დატოვა თანამდებობა. მე მასთან არ მქონია ახსნა-განმარტებითი შეხვედრა, თუ რატომ გადადგა ეს ნაბიჯი, მაგრამ ფაქტია, რომ ალბათ ადამიანები, რომლებიც სისტემიდან მიდიან, მომავალშიც წავლენ. ისინი თვლიან, რომ სადაც ხედვებში თანხვედრა არ არის, იქ ძნელია მუშაობა. მე არავითარი მკაცრი პოლიტიკის გატარებას არ ვაპირებ, ვაპირებ მხოლოდ მკაცრად მოთხოვნას იმისა, რომ ყველამ იმუშაოს, რომ ხელი შევუწყოთ შემოქმედ ადამიანებს.

თქვენ განაცხადეთ, რომ ვინც საჭიროდ ჩათვალა წასულიყო, თვითონ წავიდა. ასეთი გახლავთ ბატონი ნიკოლოზ ანთიძე, ძეგლთა დაცვის სააგენტოს ხელმძღვანელი. სხვათაშორის ბოლო პერიოდში, ზემოთ ხსენებული სააგენტო იქცა ძალიან ჩაკეტილ საჯარო უწყებად, საიდანაც ჭირს ინფორმაციის მოძიება, განსაკუთრებით თანხების განკარგვებზე. მინდა გკითხოთ, რა აცდენები იყო თქვენს ხედვებს შორის და თუ გქონდათ მასთან საუბარი, სანამ თანამდებობას დატოვებდა?

ზოგადად აცდენა ხედვაში, პირველ რიგში ნიშნავს იმას, რომ როდესაც რომელიმე კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს ეხები, ყველაფერი უნდა გააკეთო იმისთვის, რომ როდესაც გაეცი ნებართვა კონსერვაციაზე, შემდეგ ჩაატარო  მკაცრი მონიტორინგი, რომ ძეგლს არაფერი დაუშავდეს. ამისთვის არის შექმნილი ეროვნული სააგენტო. ეს არის ჩემი ხედვა, რომ  სისტემა უნდა აკონტროლებდეს კერძო კომპანიას, ვინც ძეგლის კონსერვაციით არის დაკავებული, რომ არ გადასცდეს პროექტს, ან  პროექტი იყოს თვითონ შესაბამისი ძეგლისა. აღმოჩნდა, რომ გელათის შემთხვევაში, არც პროექტი ვარგა, რომელიც 2008 წელს შემუშავდა და შემდეგ ბევრჯერ დაკორექტირდა და არც შემსრულებლები ვარგოდნენდენ, ამ დროს ეროვნული სააგენტო რეალურად არაფერს აკეთებდა.

სხვათაშორის, ძეგლთა დაცვის სააგენტოს ყოფილმა უფროსმა, ნიკა ვაჩეიშვილმა გაგცათ თქვენ პასუხი,  – ჩვენს დროს გაკეთდა მთავარი ტაძრის გადახურვებიო – წინა ხელისუფლებას გულისხმობს როგორც ჩანს, ყველაფერი კაპიტალურად იქნა გაკეთებული და თუ რაე უხარისხოდ გაკეთდა, ეს „ოცნების“ დროს მოხდაო.

მე ძალიან მიჭირს ხოლმე იმ ადამიანებთან პაექრობა, ვისაც არ აღვიქვამ სერიოზულად და ასეთებს მიეკუთვნება ბატონი ვაჩეიშვილი, რომელიც სახეზეც კი არც ვიცი ვინ არის. მსმენია მხოლოდ მისი გვარი და მისი გვარი ისტორიაში შევა, როგორც ბაგრატის ტაძრის დამანგრევლის.

ის იყო სააკაშვილის მარჯვენა ხელი, რომელიც ფიქრობდა, რომ ის არის თავად დავით მეოთხე და არა ვთქვათ, მეორე აღმაშენებელი. სააკაშვილი ასე თვლიდა და ის ამ ვნების აღმასრულებელი იყო, როდესაც ძეგლთა დაცვის ხელმძღვანელად მუშაობდა. ამიტომ ის ნამდვილად შევა ისტორიაში ამ ფორმით. მე დღემდე ვერ ვნახე ვერცერთი პროფესიონალი, რომელიც ვაჩეიშვილის ხანას, ძეგლთა დაცვაში, არ იხსენიებდეს, როგორც ძეგლთა დაცვის სტრუქტურების ნგრევის, მოშლის ხანად. თუ ჩვენ გვაქვს პროფესიული წყვეტა, თუ ქვეყანას აღარ ჰყავს ქვის კომპეტენტური რესტავრატორი, ქვეყანას არ ჰყავს პოფესიონალი კედლის მხატვრობის რესტავრატორი, რომელსაც ყველას მხრიდან აქვს ნდობა,  და დღეს ჩვენ გვჭირდება უცხოელი სპეციალისტები, სწორედ ნიკა ვაჩეიშილის ბრალია!

თანაც  ღიმილის მომგრელია, როდესაც ძეგლთა დაცვის ყოფილი ხელმძღვანელი, რომელიც აცხადებს იმას, რომ მის დროს ყველაფერი კარგად იყო, დღეს მოგვიწოდებს, რომ უცხოელებს დავუძახოთ. რატომ გვჭირდება უცხოელები, იმიტომ, რომ მან თავის დროზე, თავისი საქმე შეასრულა ძალიან ცუდად და ის სტრუქტურები რაც მას დახვდა, კი არ განავითარა, არამედ ბოლომდე მოშალა.

გელათზე ძალიან ბევრი ისაუბრეთ და მე მხოლოდ ერთ კონკრეტულ კითხვას დაგისვამთ. არის თუ არა თქვენთვის პრინციპულად მნიშვნელოვანი  გელათის თემის ბოლომდე მიყვანა?

კულტურის სამინისტროს, კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის მიმართულებით აქვს, ორი უმთავრესი პრიორიტეტი, რომელსაც ვერ გადაფარავს ვერცერთი სხვა საჭიროება. ეს არის შალვა ამირანაშვილის მუზეუმის ოქროს ფონდი და გელათის სამონასტრო კომპლექსი.

ოქროს ფონდში ჩვენ, ეს  ინფორმაცია ჯერ არ ყოფილა მედიაში  და გამოდის, რომ თქვენ გააჟღერებთ ამას პირველად, ჩვენ გვყავდა იუნესკოს ექსპერტები და ჩატარდა ექსპერტიზა თითოეულ ხატზე.  ექპერტიზა ჩაუტარდა ანჩისხატს, ხახულის ხატს, აწყურის ხატს, ზარზმის ორივე ხატს,  ვლაქერნის ხატს და სხვა უმნიშვნელოვანეს მონუმენტებს ჩვენი კულტურული მეობისა და სულიერი იდენტობის.

ეს იყო  ერთკვირიანი მისია იუნესკოსი  და დასკვნა გვექნება მათი მდგომარეობის შესახებ კვირებში, ალბათ ივლისამდე ყველაზე გვიან. რაც შეეხება გელათს, აქაც  ჩვენ შეუძლებელი შევძელით, იმიტომ რომ იუნესკო პანდემიის გამო არის ონლაინ რეჟიმში გადასული. ძნელია მიაგნო მარტივად  საჯარო მოხელეს, რომელიც  წერილს სწრაფად უპასუხებს და ამ პირობებში, ჩვენ მაინც შევძელით, რომ ივნისის მეორე ნახევარში, ჩამოვა ექსპერტთა ჯგუფი, რომელიც არის ზოგი სახურავის  კრამიტით გადახურვის სპეციალისტი, ზოგი კი ფერწერის სპეციალისტი და შემოგვთავაზებენ თავიანთ ხედვებს და რაც მთავარია გამოსავალს. სწორედ ამის შემდეგ ჩვენ შევძლებთ საუბარს, თუ რას ვაკეთებთ. უცხოელები გვჭირდება იმიტომ რომ და გარეთ იმიტომ ვეძებთ დახმარებას, რომ ვაჩეიშვილისებრთა ძეგლთა დაცვის ჯგუფმა, თავის დროზე მოშალა ყველა სტრუქტურა. იუნესკოს საიტია გელათი, ოქროს ფონდი არ არის იუნესკოს ნუსხაში, მაგრამ იქაც უცხოელი ექპერტები დაგვჭირდა, იმიტომ რომ ერთი ან მაქსიმუმ ორი ხანდაზმული სპეციალისტია დარჩენილი საქათველოში, ვინც იცის ჭედული ხატის ექპერტიზა, რაც საკმარისი არ არის.

ექპერტიზის თემა არის ძალიან მნიშვნელოვანი არა მხოლოდ ხატებთან, იგივე მხატვრობასთან დაკავშირებით. მე არაერთი მხატვრისგან მომისმენია, რომ ძალიან ბევრი ყალბი ნახატია და ამის დადგენის მექანიზმი არ არსებობს. როგორც ვიცი ადრე, ამ სამუზეუმო გაერთიანებაში, არსებობდა ექსპერტიზის განყოფილება. როგორც იმდროინდელი კადრები ყვებიან,  ყოფილი მინისტრის, ნიკა რურუას დროს გაუქმდა.

რეფორმა დაიწყეთ სწორედ მუზეუმების გაერთიანებით, რატომ?  აპირებთ თუ არა მუზეუმებში დაცული ექსპონატების აღიცხვიანობას და გადამოწმება- შესწავლას? ძალიან ბევრი მითქმა – მოთქმა იყო, მუზეუმიდან გატანილ უნიკალურ ნახატებზე და არა მხოლოდ ნახატებზე.

თქვენ ახსენეთ ყოფილი მინისტრი ნიკა რურუა. ბევრჯერ არის მისი გვარი გაჟღერებული, როცა კულტურის სფეროს ეხება საქმე და არასდროს მასთან დაკავშირებით მე არ მისაუბრია და რატომღაც ვფიქრობ, რომ შეიძლება თქვენთან ამაზე ჩემი პოზიცია ჩამოვაყალიბო და იმედი მაქვს, რომ ეს იქნება ბოლოჯერ.

მე ვთლი, რომ მე არ მეკადრება  ვეპაექრო მიცვალებულებს. იმიტომ რომ ეს პირდაპირ ეწინააღმდეგება ქართულ კულტურას, ტრადიციას და უფრო მეტი, კიდევ უფრო ფართოდ, კაცობრიობის, ცივილიზებული მსოფლიოს ტრადიციებს, რომლის ნაწილია საქართველო. მე შემიძლია გითხრათ ის, რაც დამხვდა, დამხვდა სისტემა, სადაც ზოგიერთ ადამიანს თავისებურად ესმის კულტურა. მე ეს ამოცანა რომ ამოვხსნა, ამაზე ბევრი დრო დამჭირდება. შესაბამისად, ბევრი ვიფიქრე, თუ ცოტა ვიფიქრე გადავწყვიტე, რომ ამით არ დავკავდე.

მე ვიცი რა ხედვა მაქვს. მე მაქვს ხედვა, რომ ქართული ოქროს ფონდი უნდა იქნეს სათანადოდ დაცული, რომ სამუზეუმო სფეროში არ უნდა არსებობდნენ კლანები. არავის არ უნდა ეგონოს არც მუზეუმში, არც თეატრში და არც კინოში, რომ  ქართული კინო, ქართული თეატრი, ან ქართული რომელიმე მუზეუმი არის მისი პირადი შპს ან ბუტკა და მათ ყველას უნდა ჰქონდეთ იმის განცდა, რომ ყველაფერი ეს ეკუთვნის ქართველ ხალხს. თუ ამას ყველა გავითავისებთ, შემდეგ  მუშაობაც არის ძალიან ადვილი.

აპირებთ თუ არა გააკეთოთ ექსპერტიზის ლაბორატორია, რომელიც შეაჩერებს ცნიბილი მხატვრების ნამუშევრების მასობრივად გაყალბების ფაქტებს?

ლაბორატორიაზე ისაუბრეთ თქვენ და ფერწერაზე. ამ ცხრა კვირის მანძილზე, რაც მე აქ ვმუშაობ, ბევრჯერ წავაწყდი ამ პრობლემას. ერთი გელათის სამონასტრო კომპლექსის ნაწილში, როდესაც კედლის მხატვრობაზე დაგვჭირდა ექსპერტი, აღმოჩნდა, რომ აქაც, სწორედ ვაჩეიშვილის დროინდელი არასწორი ნაბიჯების შედეგად, ყველა ის ადამიანი, რომელიც იყო გარკვეული ასაკის, მაგრამ დიდი გამოცდილების მქონე, ჩარეცხეს! ბოდიში ამ სიტყვისთვის, მაგრამ რეალურად ეს გააკეთეს და ახალი კადრიც ან ვერ შექმნეს, ან შექმნეს იმდენად ცოტა, რომ დღეს გვაქვს რეალური წყვეტა. თუმცა, რომ შევადარე, აღმოჩნდა, რომ არქიტექტორ-რესტავრატორებშიც სერიოზული, კატასტროფული დეფიციტია, მაგრამ აქ კიდევ არიან ადამიანები, რომელებსაც შეიძლება ჰკითხო აზრი.

თუმცა იქ სხვა პრობლემაა. რამდენი პროფესიონალიც არის, იმდენი პროფესიული აზრია, და მე ვთამაშობ ფასილიტატორის როლს იმისათვის, რომ მივიღო კონსესუსური აზრი.

4 დღის წინ, ჩვენ მივაღწიეთ გელათში კედლის მხატვრობაზე კონსენსუნს, როდესაც რამდენიმე ჯგუფი სხვადასხვანაირად ფიქრობდა და შეთანხმდნენ, რომ მაინც შეიძლება რაღაცეებზე შეთანხმება და ფრესკების შველა, მიუხედავად იმისა, რომ ყველა შეთანხმდა, გარკვეული ზიანი ფრესკაზე მიყენებული არის უკვე შეუქცევადი და რაღაცეებს ვეღარ გადავარჩენთ. მეორე, სადაც წავაწყდი სირთულეს, იყო სწორედ მუზეუმი, სადაც ჩვენ გვჭირდება ლაბორატორიის შექმნა იმისათვის, რომ ელემენტარულად, როდესაც გავიტანთ უცხოეთში ექსპონანტებს, ვიცოდეთ უკან რას ვიბრუნებთ…

არ ვიცი, თქვენ იცით თუ არა, როდესაც ჩვენ დავინიშნეთ ამ უწყებაში და რაღაცები მოვიკვლიეთ, აღმოჩნდა, რომ არაერთი სამუზეუმო ექსპონანტი იყო უცხოეთში გატანილი და ჩვენ 300-მდე ექსპონატი ახლა  დავაბრუნეთ. მაგრამ ექსპერტიზა არ გვაქვს ჯერ ჩატარებული.

რა დონის ექსპონანტები იყო?

სხვადასხვა ექსპონატები იყო. ჩამონათვალი საკმაოდ დიდია. ასევე, სამინისტროში შევაგროვეთ უნიკალური ექსპონატები, დაწყებული ელენე ახვლედიანიდან, სერგო ქობულაძიდან და ასე შემდეგ ნახატების ორიგინალები გამოფენილი სამინისტროს კედლებზე და დავაბრუნეთ ერთი კვირის წინ საჯაროდ შალვა ამირანაშვილის მუზეუმში. არის ჩეხეთის საელჩოში 4 მხატვრის 4 ტილო გატანილი 2010 წელს.

მუზეუმი გვინდა აღვადგინოთ, მაგრამ მუზეუმის თანამედროვე სახით ფუნქციონირებისთვის საჭროა ინვეტარიზაცია. ინვენტარიზაცია ახლა მიმდინარეობს და ადამიანების ზოგ ქვეჯგუფს ეს არ მოსწონთ. ამაში ჩავრთეთ სამხატვრო აკადემიის სტუდენტები, რომლებიც პროფესიონალების ზედამხედველობის ქვეშ საშვილიშვილო საქმეს გააკეთებენ. ჩვენ სექტებრისთვის გვეცოდინება არის თუ არა დანაკლისი შალვა ამრანაშვილის მუზეუმში, შევარდნაძის დროიდან დღემდე.

ასევე საჭიროა ლაბორატორია, ფერწერული ტილოების შესაბამისი სარესტავრაციო ბაზა, რომ სახელდახელოდ არ ხდებოდეს რესტავრაცია და რესტავრატორებს ჰქონდეთ ღირსეული ფინანსური და სამუშაო პირობები. რაც მთავარია საგამოფენო სივრცე ისეთი არ იყოს ორგანიზებული, როგორც წესი და რიგია.

ზოგს ჰგონია, რომ კედელზე ჩამოკიდებული  ფერწერული ტილოა გამოფენა. ეს არ არის გამოფენა. გამოფენა უნდა იყოს საგანმანათლებლო პროექტი. რაც ძალიან მნიშვნელოვანია, ჩვენს ცისფერ გალერეაში, ჩვენს მხატვრებს კვლავ ექნებათ გამოფენების საშუალება, რაც მათ არ ჰქონდათ, პირდაპირ გეტყვით, წართმეული ჰქონდათ.

„ცისფერი გალერეა“ დიდი ხანია უკვე ძალიან ბევრი ნიჭიერი მხატვრისთვის დაკეტილი იყო… არაერთხელ მომისმენია მათი გულისტკივილი ამასთან დაკავშირებით. ბევრი საუბრობდა იმაზე, რომ იქ მოსახვედრად მხოლოდ კარგი მხატვრობა არ იყო საკმარისი.

ეს რომ გავაჟღერეთ, რა თქმა უნდა, მოჰყვა დადებითი რეაქცია, მაგრამ ჯერ სჭირდება მხატვრებს შერჩევა, იმიტომ რომ, წელიწადში 12 თვეა. ჩვენ დავიწყეთ 2022 წლის კალენდარზე მუშაობა, რადგან რომ 2021 წლის კალენდარი შევსებული დამხვდა. ერთადერთი, რაც ვითხოვე და ეს შესრულდა ეროვნული მუზეუმის მიერ, ილია პატაშვილი იქნება გამოფენილი ოქტომბერში, სხვა მხრივ შევსებულია გრაფიკი.

მაგრამ, ჩვენ დავიწყეთ უკვე 2022 წლის კალენდარზე მუშაობა და თქვენთან ინტერვიუს შესაძლებლობით ვსარგებლობ და ყველა მხატვარს, ვინც თვლის, რომ მისი ხელოვნება შეიძლება იყოს ცისფერ გალერეაში გამოფენილი მივმართავ, მიმართოს სამინისტროს და კომისია შეარჩევს.

კულტურის სამინისტროში, წლების განმავლობაში, გარკვეული  მონოპოლიები ყალიბდებოდა კონკრეტული ჯგუფების მიერ, ვგულისხმობ საფესტივალო დაფინანსებას. გახსოვთ ალბათ, თუნდაც ჯაზფესტივალებზე  რა ამბავი იყო ატეხილი და არა მხოლოდ.  რამდენად გამჭვირვალე იქნება თქვენი პოლიტიკა ამ თვალსაზრისით და აღმოიფხვრება თუ არა ექსკლუზიური დაფინანსების მოდელები?

ექსკლუზიური დაფინანსების მოდელები გამოყენებული იქნება მომავალში მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც საქმე ეხება მნიშვნელოვან პროექტს ქვეყნისთვის. მაგრამ მთავარი წესი იქნება კონკურსის გავლა. გამონაკლისი იქნება ექსკლუზიური პროექტი, რაც ჩემი ხედვის შესაბამისად შეიძლება იყოს, როდესაც არსებობს დასი,  სტუდია, ან კულტურული პროექტი, სადაც მონაწილეობენ სხვადასხვა საჭიროების მქონე ბავშვები.

ალბათ არ იქნება სამართლიანი, რომ ამ დროს გამართო კონკურსი და ღვთის წყალობით ნიჭიერი ადამიანი, რომელსაც რაღაც შეუქმნია რთულ გარემოში, შენ კიდევ აწვალო. შეიძლება იყოს ისეთი პოექტებიც, ექსკლუზიური, რომლებიც ქვეყნის სახელს შორს გაიტანს მსოფლიოში. რაც შეეხება ჯაზფესტივალებს, ჩვენ წელს არ გვაქვს იმდენი სახსრები, რომ იგივე დონის სახსრები გავიღოთ ამ ტიპის პროექტებისთვის.

პანდემიური წელიწადია და ჩვენი პრიორიტეტი ივნისის პირველ კვირაში უკვე გამოცხადდება. იქნება  მუსიკოსების, მხატვრების და სხვა ხელოვანი ადამიანების ხელშეწყობა, უფრო ინდივიდულური და კოლექტიური პროექტების დაფინანსების სახით, რასაც  დავარქვით პირობითად _ „კოვიდფონდი“.

ხომ არ გეგმავთ საპატრიარქოსთან ურთიერთობის ახალი ფორმატის გამონახვას მათ დაქვემდებარებაში არსებული ძეგლებისტაძრების უფრო ეფექტური ზედამხედველობისათვისჩვენ გვახსოვს ვარძიის ფრესკების გამჭვარტლის სავალალო მაგალითი და არა მარტო ეს

ჩვენ ძალიან კარგი თანამშრომლობა გვაქვს საპატრიარქოსთან.  რომ არა მისი უწმინდესობა, ძალიან ბევრი პროფესია ვერ გადარჩებოდა. აი, თუნდაც ჭედური ხატის სპეციალისტებში დეფიციტი რომ არის, როდესაც ვესაუბრებით, შემორჩენილ მაღალკვალიფიციურ ერთ ან ორ სპეციალისტს, ისინი დღეს კვლავ რომ არიან ხელმისაწვდომები, სწორედ სასულიერო აკადემიისა და საპატრიარქოს ხუროთმოძღვრების საბჭოს დამსახურებაა და ეს დამსახურება არ შეიძლება არ აღინიშნოს.

როდესაც იუნესკოს ექპერტები იყვენენ ჩამოსულები ერთი კვირის წინ ოქროს ფონდში, რა თქმა უნდა, ჩვენ შესაბამისი მეუფე, მამაო გვყავდა ჩართული და კარგი თანამშრომლობის პრეცედენტი შევქმენით. მომავალში, რა თქმა უნდა, მათთან ვაპირებთ  გავაგრძელოთ მჭიდრო თანამშრომლობა, იმიტომ რომ ჩვენი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების  დიდი უმრავლესობა არის სწორედ ეკლესია მონასტრები და ხატები. თუმცა, ამ თანამშრომლობის ფარგლებში, იქნება მწვავე საკითხებიც, მაგალითად როდესაც ცალკეული სასულიერო პირები, თვითინიციატივას იჩენენ და ისეთ პროექტებს ახორციელებენ ძეგლების შიგნით, რომელიც ძეგლს სერიოზულად აზიანებს, აქ მოგვიწევს რა თქმა უნდა ერთად მუშაობა, იმისთვის, რომ რაც მთავარია არ მოხდეს და იქ სადაც მომხდარა გამოსწორდეს. ეს ალბათ არ იქნება მარტივი პროცესი, მაგრამ  გარდაუვალია.

ფილანტროპიის კანონზე მინდა გკითოთ, იმიტომ რომ ძალიან ბევრს საუბრობენ ამ კანონის აუცილებლობაზე. ფიქრობთ თქვენ, რომ პარლამენტმა უნდა დააჩქაროს ამ კანონის მიღება?

არ ვფიქრობ. იმიტომ რომ ქართველებს ძალიან გვიყვარს მოდა, ჩვენ მოდური ხალხი ვართ და  არის გარკვეული ტრენდი, ჯგუფი, რომელიც ბევრს საუბრობს კულტურის დარგში ფილანტროპიაზე.

თუმცა, ის კანონპროექტი, რომელიც მომზადდა, არის ძალიან სერიოზული საფრთხის შემცველი ჩვენი ქვეყნისთვის, რომლის ნაწილიც ოკუპირებულია. ეს კანონპროექტი ამბობს, რომ მთავარია ვიღაცამ თავისი კერძო ფული ჩადოს კულტურულ პროექტში და ფინანსთა სამინისტრო ვალდებული ხდება, მას არ გადაახდევინოს გადასახადი. ეს პირდაპირ არის გახსნილი კარი ზოგიერთი ქვეყნის მიერ, რბილი ძალის გამოსაყენებლად. ეს დაუშვებელი მგონია და არავინ ამაზე არ საუბრობს. ამიტომ ამ კანონპროექტის მიღებას არ ვემხრობი. ამ კანონპროექტს ჯერ კიდევ კულტურის კომიტეტის თავმჯდომარეობის დროს გავეცანი, თუმცა ეს არ ნიშნავს იმას,  რომ ზოგადად მეცენატობა არ უნდა წახალისდეს საქართველოში. ჩვენ გვყავს არაერთი მეცენატი, რომელიც ქართული კულტურისთვის იხარჯება. იხარჯება ჩუმად, იმიტომ რომ პატრიოტია ამ ქვეყნის. მათი რიცხვი არ არის რა თქმა უნდა დიდი, მაგრამ არიან ადამიანები, ვინც ამას აკეთებს. ყველაზე დიდი ძალისხმევა ამაში, რა თქმა უნდა, ქართუფონდს და ბიძინა ივანიშვლს და მის ოჯახხს აქვს ჩადებული, ვინც ამდენი ძეგლი განადგურებას გადაარჩინა, ამდენი თეატრი, მუზეუმი და სხვა აღადგინა და არიან შედარებით მცირე მასშტაბის, მაგრამ გულანთებული მეცენატები აგრეთვე.

ჩვენ ვფიქობთ, რომ თუ ჩვენ ჯერ, იმის მაგივრად, რომ ფილანტროპიის შესახებ კანონზე ვისაუბროთ, ელემენტარულად ვისწავლით მადლობის თქმას ქართველები, ეს იქნება ყველაზე დიდი კანონი ფილანტროპიის შესახებ, თუ ჩვენ, ჩვენს მეცენატებს ვეტყვით მადლობას და არ შეგვრცხვება ვაღიაროთ, რომ მაგალითად  ქართუფონდმა გადაარჩინა კულტურული მემკვიდრეობის დიდი უმრავლესობა. მაგალითად დღეს გვიხარია, რომ ვარძია დააჯილდოვეს ევროპულ დონეზე. ვარძიას ვერ დააჯილდოვებდნენ ევროპულ დონეზე, რომ არა ბიძინა ივანიშვილი და უნდა ვისწავლოთ მადლობის თქმა. როცა ჩვენ ჩვენს მეცენატებს, იქნება ეს ქართუ თუ სხვა ვეტყვით მადლობას, ამის შემდეგ უკვე ნახევარი საქმე იქნება  გაკეთებული და შეგვეძლება ვიმუშაოთ ისეთ კანონპროექტზე, რომელიც არ დააზიანებს ჩვენს ისედაც ოკუპირებულ ქვეყანას. რომელსაც აქვს კომპაქტურად დასახლებული რეგიონები.

ისეთ თემას შეეხეთ, არ შემიძლია ამაზე კითხვა არ დავსვა.საზღვისპირა ოკუპირებულ რეგიონებზე მინდა გკითხოთ, სადაც კულტურული ღონისძიებები და აქტივობები ძალიან იშვიათია. იქნება თუ არა ახალი მიმართულება ამ თვალსაზრისით, რომ იმ ადამიანებს, ისედაც მძიმე ყოფა, როგორმე შევუმსუბუქოთ?

სწორედ ამისთვის შეიქმნა კულტურაზე ხელმისაწვდომობის დეპარტამენტი და ამიტომ ვახსენე რეგიონები. რეგიონებში რა თქმა უნდა, პირველ რიგში მოიაზრება საოკუპაციო ხაზის მიმდებარე სოფლები და ქალაქები. ასევე, მაღალმთიანი დასახლებები, იმისათვის, რომ ჩვენ მათ შევთავაზოთ კულტურული პროექტები და ამ ადამიანებს ჯერ ერთი არ ქონდეთ განცდა, რომ მიტოვებულები არიან და მეორე, არ გვეგონოს, რომ კულტურული ცენტრი შეიძლება იყოს მხოლოდ ქალაქი და მითუმეტეს დედაქალაქი. ჩვენ, რა თქმა უნდა, გვესმის ასევე რომ საოკუპაციო ხაზთან ნებისმიერი ღონისძიების გამართვა უნდა იყოს გონივრულად და ფრთხილად დაგეგმილი, იმიტომ რომ შეიძლება მომღერალი ან მხატვარი ჩავიდეს ორი საათით და წამოვიდეს, მაგრამ იქ რჩება ის ხალხი, რომელიც იქ ცხოვრობს და მათ არ  უნდა შეექმნათ ასეთი ტიპის პროექტებით საფრთხე.

ასეთ პროექტებს, რა თქმა უნდა განვახორციელებთ, მაგრამ შესაბამის სტრუქტურებთან თანამშრომლობით, რომ კულტურული ღონისძიება აღმოჩნდეს სარგებლიანი და არა დამაზიანებელი ვინმესთვის. რატომაც არა, საოკუპაციო ხაზის მეორე მხაეს გავაგონოთ ქართული კულტურის ხმა და მაგალითად არა მხოლოდ ხმა, არამედ ვაჩვენოთ რეალური საქმეც. ჩვენ გვინდა დავაფინანსოთ ისეთი პროექტები, რომლებიც მაგალითად ხელს შეუწყობს აფხაზური ენის გადარჩენას, რომლის გარეშეც უბრალოდ არ არსებობს ქათული კულტურის სრულფასოვანად შენარჩუნება. ქართულ  ენას, არ გვეწყინოს და ასევე სჭირდება დაცვა, იმიტომ რომ დღეს კულტურის სამინისტროშიც კი მუშაობენ ჩინოვნიკები, რომლებსაც   ქართულ ენაზე სრულფასოვნად წერა უჭირთ. მე არ მინდა ეს ჩამეთვალოს, თითქოს ასაკოვანი ადამიანივით ვლაპარაკობ და სხვებს ჭკუას ვარიგებ, უფრო ახალგაზრდებს, ქართული ენა ბევრმა არ იცის. ამიტომ ამ ორ ენას, რომელიც ჩვენი სახელმწიფო ენებია, ქართული მთლიანად საქართველოში, აფხაზური ასევე აფხაზეთში შენარჩუნება და დაცვა სჭირდება. ამიტომ ოკუპირებულ ტერიტორიებთან დაკავშირებით ჩვენ გვაქვს არაერთი იდეა და  კონკრეტული ხედვა.

ქართული ენის საკითხს შეეხეთ. ხომ არ აპირებთ რაიმე სახის მონიტორინგის სამსახურის შექმნას, რომელიც საკუთარ თავზე აიღებდა მაღალი დონის თარგმანს. ბოლოს ქართულად ნათრაგმნი „პარმის სავანე“ შევიძინე ერთ-ერთ გამომცემლობაში და რბილად რომ ვთქვა, ძალიან იმედგაცრუებული დავრჩი…

ჩვენ რა თქმა უნდ,ა  ვერ ვიქნებით ის სამინისტრო, რომლიც რომელიმე გამომცემელს ჩაუსწორებს ქართულს, მაგრამ ჩვენ აუცილებლად დავაფინანსებთ თაგმანებს. ივნისში გამოცხადდება არერთი პროექტი, ინგლისური, ფრანგული, გერმანული და ესპანური თარგმანების. ესპანურ ენაზე  ქართველი მწელების, როგორც კლასიკოსების ასევე თანამედროვეების თარგმანების და პირიქით უცხოურ ენაზე ლიტერატურის ქართულად თარგმანის მიმართულება. რასაც ჩვნ დავაფინანსებთ, ვიქნებით გარანტი  იმისა, რომ ეს იქნება ხარისხიანი. რასაც დააფინანსებს თვითონ გამომცემელი, ჩვენ ამაში ვერ ჩავერევით, მაგრამ თუ ვნახეთ, რომ თარგმანი უხარისხოა, ამას იტყვით ხმამაღლა რომ თითოეულმა იცოდეს.

Comments
Loading...